Cukrzyca – jak rozpoznać? Jakie są objawy cukrzycy typu 1. i typu 2.? Cukrzyca ciążowa.
Cukrzyca to grupa chorób związanych z zaburzeniami gospodarki węglowodanowej w organizmie.
Cukry złożone pod wpływem enzymów trawiennych przewodu pokarmowego są rozkładane do prostych, głównie glukozy, która jest głównym źródłem energii dla organizmu. Może ona wniknąć do komórek i zostać przez nie wykorzystana wyłącznie w obecności insuliny, hormonu produkowanego przez trzustkę.
U diabetyków (osób chorych na cukrzycę) występują różne nieprawidłowości zaburzające ten proces. Obserwuje się u nich całkowity lub częściowy brak produkcji insuliny przez trzustkę. Prowadzi to do utrzymującego się wysokiego poziomu cukru we krwi (hiperglikemii), który powoduje uszkodzenia narządów wewnętrznych i powstanie trwałych powikłań.
Różnice między cukrzycą typu 1. a cukrzycą typu 2.
Czym różnią się najczęściej występujące dwa typy cukrzycy?
Cukrzyca typu 1. (cukrzyca insulinozależna, dawniej: cukrzyca młodzieńcza) to choroba autoimmunologiczna, w przebiegu której organizm niszczy komórki beta wysp Langerhansa trzustki. To właśnie te komórki odpowiadają za produkcję insuliny. Brak insuliny powoduje wzrost poziomu cukru we krwi; z czasem rozwija się hiperglikemia. Przecukrzenie, czyli zbyt wysoki poziom cukru we krwi, objawia się częstym oddawaniem moczu, problemami z koncentracją, nagłą utratą wagi, rozdrażnieniem i sennością. Diabetyk z cukrzycą typu 1. musi systematycznie przyjmować odpowiednio dobrane dawki insuliny.
Cukrzyca typu 2. (cukrzyca nieinsulinozależna, dawniej nazywana cukrzycą wieku dorosłego) to choroba metaboliczna. W tym typie cukrzycy występuje oporność na insulinę, a jej względny niedobór sprawia, że występują wahania poziomu cukru we krwi. Czynnikami ryzyka cukrzycy typu 2. jest otyłość i nadwaga, zła dieta, brak aktywności fizycznej. W pierwszym etapie cukrzycę typu 2. leczy się lekami doustnymi. Jednak z czasem może pojawić się konieczność włączenia insulinoterapii, by uregulować glikemie.
Poza wyżej wymienionymi postaciami cukrzycy, istnieją jeszcze inne:
Hybrydywe postaci cukrzycy:
- wolno rozwijająca się cukrzyca autoimmunologiczna u dorosłych (poprzednio LADA (akronim od ang. latent autoimmune diabetes of adults), którą uznawano za cukrzycę typu 1
- Cukrzyca typu 2 z tendencją do występowania ketozy
- Cukrzyca o znanej etiologii: defekty genetyczne komórek β trzustki (np. cukrzyca MODY (akronim od ang. maturity onset diabetes of the young) , utrwalona cukrzyca noworodkowa, cukrzyca mitochondrialna), defekty genetyczne działania insuliny, choroby zewnątrzwydzielniczej części trzustki, endokrynopatie, cukrzyca wywołana przez leki lub inne substancje, zakażenia i inne.
- Cukrzyca niesklasyfikowana (czasowe określenie w przypadku braku jednoznacznego rozpoznania)
- Cukrzyca ciążowa lub cukrzyca w ciąży, czyli hiperglikemia po raz pierwszy zauważona podczas ciąży – wynika ze zmian hormonalnych związanych z okresem ciąży, lecz następnie może przekształcić się w pełną cukrzycę.
Cukrzyca objawy:
Najczęstsze objawy cukrzycy typu 1 i 2 obejmują:
- wzmożony głód i pragnienie;
- suchość w ustach;
- nagła utrata masy ciała;
- częste oddawanie moczu;
- moczenie nocne;
- osłabienie, łatwa męczliwość;
- drażliwość, trudności z koncentracją.
Poza powyższymi objawami, przy długotrwałym przebiegu cukrzycy typu 2 można zaobserwować:
- powolne gojenie się ran;
- trwale nawracające infekcje skóry;
- mrowienie w obrębie dłoni i podeszw stóp;
- pogorszenie widzenia;
- zapalenia dziąseł;
- obrzęki.
Zdradliwość cukrzycy i stanu przedcukrzycowego polega na braku charakterystycznych objawów (przede wszystkim w cukrzycy typu 2).
Choroba może zostać rozpoznana przypadkowo (np. w badaniach przesiewowych) już po kilku latach trwania.
W momencie, gdy już poczynione przez hiperglikemię uszkodzenia oczu, serca, naczyń krwionośnych, nerwów i mózgu czy nerek są nieodwracalne.
Cukrzyca sprzyja rozwojowi miażdżycy, będącej przyczyną choroby niedokrwiennej serca, ostrego zawału mięśnia sercowego, udaru mózgu i choroby naczyń kończyn dolnych. Wspólnym czynnikiem ryzyka cukrzycy i miażdżycy jest otyłość. Przewlekłe powikłania sercowo – naczyniowe są główną przyczyną zgonów.
Badania jakie można wykonać w Diagnostyka Łomianki pod kątem cukrzycy:
- C-peptyd
- Lipidogram (profil lipidowy)
- Wskaźnik insulinooporności HOMA-IR
- Cholesterol całkowity
- Cholesterol LDL met. bezpośrednią
- Triglicerydy
- Fruktozamina
- Glukoza
- Glukoza w moczu
- Hemoglobina glikowana
- Stężenie ciał ketonowych w moczu
- Mikroalbuminuria
- Insulina
- Insulina po obciążeniu glukozą (75g glukozy, 3punktowy test)
- Glukoza po obciążeniu glukozą (75g glukozy, 3punktowy test)
- OGTT w ciąży- krzywa cukrowa (75g glukozy, 3punktowy test)
- Anty-GAD P/c. p. dekarboksylazie kw. Glutaminowego
- P/c. p. fosfatazie tyrozynowej
- P/c. przeciwko wyspom trzustki
- P/c. p. transporterowi cynku (ZnT8Ab)
- Proinsulina
- Cynk
Warto wspomnieć, że transportery cynku rodziny ZnT odgrywają istotną rolę w syntezie i wydzielaniu hormonów, w tym hormonów trzustki. Transportują cynk wewnątrz komórek, lecz są obecne również na zewnętrznej błonie komórkowej.
Jony cynku wpływają na funkcjonowanie trzustki, uczestnicząc w syntezie, regulacji wydzielania i przekazywaniu sygnałów o obecności insuliny, jak również w wydzielaniu glukagonu oraz wydzielaniu i aktywacji trzustkowych hormonów egzogennych.